Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Blog της Μαρίας Σιώζιου

ΠΡΟΒΟΛΗ

Π

Όλοι όσοι ασχολούνται με την εκπαίδευση γνωρίζουν ότι η διδασκαλία πολλές φορές είναι σωματικά και συναισθηματικά εξουθενωτική. Δεν είναι παράξενο το ότι πολλοί εκπαιδευτικοί αρρωσταίνουν κατά τις σχολικές γιορτές. Οι εκπαιδευτικοί συχνά εργάζονται σε υψηλά επίπεδα αδρεναλίνης και στο τέλος της σχολικής περιόδου μπορεί να ξεμείνουν από καύσιμα. Το ότι αρρωσταίνουμε είναι ο τρόπος του σώματος να μας δείξει ότι καταβάλλουμε μια υπέρ του δέοντος προσπάθεια και δεν προσέχουμε τον εαυτό μας. Είναι σημαντικό προσέξουμε την προσωπική μας ευεξία, να μάθουμε να αναγνωρίζουμε πότε δεν μπορούμε να τα βγάλουμε πέρα και να μη φοβόμαστε να ζητούμε βοήθεια. Το να μας προσφέρουν βοήθεια και να την αποδεχτούμε ή το να ζητήσουμε βοήθεια δεν είναι σημάδι ανικανότητας. Κάποιες φορές ακόμα και οι πιο έμπειροι εκπαιδευτικοί αγωνίζονται να ξεπεράσουν τις δυσκολίες.

Είναι επίσης σημαντικό να θυμόμαστε ότι η δική μας συναισθηματική κατάσταση και οι αντιδράσεις μας (ως εκπαιδευτικών) έχουν τη μεγαλύτερη επίδραση στα συναισθήματα και στις συμπεριφορές των μαθητών. Οι μαθητές έρχονται στο σχολείο κάθε μέρα και κάνουν περίπου τα ίδια πράγματα – κάποιες φορές λίγο καλύτερα, κάποιες άλλες λίγο χειρότερα – και αυτό που κάνει τη μεγάλη διαφορά, είναι η αντίδραση των ενηλίκων που βρίσκονται γύρω τους. Θα πρέπει να θυμόσαστε ότι το μόνο πρόσωπο που μπορεί να έχει τον έλεγχο της κατάστασης είστε εσείς – τον έλεγχο στο πώς αντιδράτε και στο πώς διαχειρίζεστε τα συναισθήματά σας. Σε μια κακή μέρα κάποιοι μαθητές θα σας φτάσουν στα άκρα και θα υπάρξουν φορές κατά τις οποίες θα έχετε την αίσθηση της ανικανότητας και της αμφιβολίας για το τι πρέπει να κάνετε. Σιγουρευτείτε ότι βρίσκεστε στην καλύτερη φόρμα για να αντιμετωπίσετε αυτά τα συναισθήματα και κρατήστε στο νού σας ότι τα συναισθήματα έχουν κύρια σημασία για τη διδασκαλία και τη μάθηση. Τέλος, προετοιμαστείτε, αναγνωρίζοντας κάθε φορά το συναίσθημά σας, σκεφτείτε από που μπορεί να προέρχεται και κάντε κάτι σχετικά με αυτό.

Κάποια από τα συναισθήματα που έχετε μπορεί να σχετίζονται με τη δική σας συναισθηματική κατάσταση, για παράδειγμα, συναισθήματα που μπορεί να φέρνετε στο σχολείο από έξω. Όποια και αν είναι αυτά συναισθήματα είναι απαραίτητο να τα διαχειριστείτε, καθώς και τη σωματική σας ευεξία. Μην αισθάνεσθε ενοχές για το ότι φροντίζετε τον εαυτό σας. Από την άλλη, κάποια από τα συναισθήματά σας μπορεί να προέρχονται από τα ευάλωτα και ανήσυχα παιδιά που διδάσκετε και αυτό είναι μια καλή ένδειξη για το πώς μπορεί να αισθάνονται πραγματικά. Αυτό είναι ένα παράδειγμα προβολής. Με απλά λόγια προβολή είναι ένας μηχανισμός άμυνας του εγώ όπου το άτομο αποδίδει σε κάποιο άλλο πρόσωπο επιθυμίες, ιδιότητες ή συναισθήματα τα οποία είτε αγνοεί είτε αρνείται. Δηλαδή, όταν δεν γνωρίζουμε τα συναισθήματα που έχουμε μια δεδομένη στιγμή ή όταν έχουμε ανυπόφορα και οδυνηρά συναισθήματα μπορεί να τα εξωτερικεύουμε ασυνείδητα, να τα «σπρώχνουμε προς τα έξω» προσπαθώντας να τα αποδώσουμε στους άλλους. Είτε δεν γνωρίζουμε ότι τα έχουμε είτε δεν αντέχουμε να τα σκεφτόμαστε και έτσι «ψάχνουμε» – ασυνείδητα – κάποιον άλλον για να τα «κρατήσει» και να τα απομακρύνει από εμάς. Είναι μια διαδικασία που ξεκινάει από τα βρέφη και τα νήπια όταν κατακλύζονται από άγνωστα και μη διαχειρίσιμα συναισθήματα και τα προβάλλουν έξω, σε κάποιον άλλο, συνήθως τη μητέρα, έτσι ώστε εκείνη να τα μεταβολίσει, να τους δώσει νόημα και να τα επιστρέψει πίσω σε αυτά μέσα από την αλληλεπίδραση. Μαθαίνουμε να αντέχουμε αυτά τα συναισθήματα αν ένας φροντιστικός ενήλικας μας βοηθήσει να τα καταλάβουμε και να τα διαχειριστούμε. Με τον καιρό μαθαίνουμε να το κάνουμε σε μεγάλο βαθμό μόνοι μας.

Αλλά το να «σπρώχνουμε τα δυσάρεστα συναισθήματα προς τα έξω» δε συμβαίνει μόνο με τα προβληματικά παιδιά και τους εφήβους. Είναι κάτι που συμβαίνει σε όλους μας στην καθημερινή μας ζωή, όταν προσπαθούμε να διαχειριστούμε εξαιρετικά δύσκολα και οδυνηρά συναισθήματα. Αυτό που χρειάζεται ο καθένας μας σε τέτοιες στιγμές είναι έναν ήρεμο ενήλικα που να μας συναισθανθεί και να μας «εμπεριέξει», να αντικατοπτρίσει τα συναισθήματά μας και να ανταποκριθεί κατάλληλα σε μας. Δυστυχώς, τα παιδιά που έχουν δυσκολίες στις σχέσεις, δεν είχαν ένα τέτοιο πρόσωπο που να μπορούσε να κάνει αυτήν την «εμπερίεξη» με σταθερότητα και αξιοπιστία και έπρεπε να παλέψουν με αυτά τα συναισθήματα μόνα τους.

Μπορείτε να έχετε μια ένδειξη για το τι νιώθει ένας «δύσκολος» μαθητής από το πώς νιώθετε εσείς όταν είστε μαζί του. Το ζήτημα είναι να αναγνωρίσετε ποιά είναι τα δικά σας συναισθήματα και ποιά μπορεί να προβάλλονται σε εσάς. Όταν το δουλέψετε αυτό, τότε μπορείτε πιο εύκολα να γίνετε ένα ήρεμο ενήλικο άτομο το οποίο μπορεί να εμπεριέξει τα δύσκολα συναισθήματα ενός μαθητή και να του δείξει έναν τρόπο για να τα διαχειριστεί.

Τί μπορείτε να κάνετε

Σε τέτοιες περιπτώσεις το κλειδί βρίσκεται στο να σκεφτείτε σε ποιό στάδιο βρίσκεται το παιδί αναπτυξιακά, παρά χρονολογικά. Τα παιδιά που έχουν δυσκολίες στις σχέσεις και δεν μπορούν να εμπιστευτούν τους άλλους συχνά έχουν τη συμπεριφορά και τις αντιδράσεις ενός παιδιού μικρότερης ηλικίας και σε περιόδους έντασης, θα επιστρέψουν σε αυτό το στάδιο. Ένα 14χρονο παιδί που δεν έχει μάθει πώς να ρυθμίζει τα συναισθήματά του μπορεί να αντιδράει με επιθετικότητα προς εσάς ακριβώς όπως ένα δίχρονο παιδί που ξεσπάει από θυμό στο σούπερ μάρκετ. Κανένα από τα δύο αυτά παιδιά δεν έχει μάθει να «ρυθμίζει» – να περιέχει και να διαχειρίζεται – τα ακραία συναισθήματα ή να εκφράζει τις ανάγκες του με κατάλληλο τρόπο.

Σε αυτήν την περίπτωση θα πρέπει να σκεφθείτε ότι κάποιοι μαθητές δεν είχαν την ευκαιρία να αναπτύξουν τις αναμενόμενες κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες στην κατάλληλη χρονολογική ηλικία. Θυμηθείτε ότι οι εμπειρίες ζωής κάποιων παιδιών δεν τα έχουν διδάξει τις δεξιότητες που είναι απαραίτητες για τη μάθηση και την κατάλληλη συμπεριφορά στην τάξη ή για την ακρίβεια, μέσα από την εμπειρία τους με τους ενήλικες,

έχουν διδαχτεί, με μεγάλη επιτυχία, το ακριβώς αντίθετο. Για παράδειγμα, συχνά θέλουμε οι μαθητές μας στην τάξη να περιμένουν τη σειρά τους πριν απαντήσουν μια ερώτηση. Όμως κάποια παιδιά μπορεί να έχουν μάθει ότι αν περιμένεις να σε προσέξει η εκπαιδευτικός στην τάξη για να σου δώσει το λόγο δεν θα το κάνει ποτέ, θα σε αγνοήσει. Γι’αυτό είναι απαραίτητο κάθε στιγμή να αναρωτιέστε: «Πώς σκέφτομαι και αντιδρώ σε μια τέτοια συμπεριφορά εαν την υιοθετούσε ένα μικρότερο παιδί;» και να πράξετε ανάλογα.

Add comment

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Blog της Μαρίας Σιώζιου

Τελευταια Αρθρα

Κατηγοριες

Archives