Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Blog της Μαρίας Σιώζιου

ΠΑΝΤΟΔΥΝΑΜΙΑ

Π

Η παντοδυναμία είναι ένας αμυντικός μηχανισμός που εμφανίζεται όταν αισθανόμαστε ότι απειλείται η συγκρότηση και η ασφάλειά μας ή νιώθουμε ανίσχυροι να ελέγξουμε τα πράγματα που μας αφορούν. Στα παιδιά, συναντούμε αυτήν την κατάσταση όταν ένα παιδί αισθάνεται ότι έχει πολύ λίγο έλεγχο στη ζωή του έξω από το σχολείο, δηλαδή αισθάνεται ανίσχυρο. Επίσης, μπορεί κάποιο παιδί να χρησιμοποιεί αυτόν το μηχανισμό όταν είναι αναγκασμένο να λειτουργεί στο σπίτι του «ως ενήλικας», δηλαδή, όταν του έχουν ανατεθεί «ευθύνες» μεγαλύτερες από την ηλικία του, που δεν του αναλογούν.

Αυτοί οι μαθητές μπορεί να λειτουργούν στο σχολείο ως εαν να χρειάζεται να γνωρίζουν και να ελέγχουν τα πάντα. Είναι δύσκολο να δεχτούν τη διδασκαλία από έναν ενήλικα με ό,τι αυτή περιλαμβάνει, τις επιβραβεύσεις αλλά και τις διορθώσεις, γιατί δεν μπορούν να αποδεχτούν την κατάσταση του να μη γνωρίζουν. Με απλά λόγια, αυτό τους θυμίζει την τρωτότητά τους. Δεν αντέχουν η εκπαιδευτικός να είναι «ικανή» να γνωρίζει περισσότερα από αυτούς, διότι κατ’ αυτόν τον τρόπο νιώθουν ότι οι ίδιοι είναι “ανίκανοι”. Εάν βλέπουν ότι η εκπαιδευτικός κατέχει τη «δύναμη» της γνώσης, οι μαθητές αυτοί νιώθουν ότι αυτή η «δύναμη» κατευθύνεται πάνω τους. Ασυνείδητα μπορεί να πιστεύουν ότι αν δεν επιτρέψουν στην εκπαιδευτικό να τους διδάξει δεν θα είναι υποχρεωμένοι να βιώσουν αυτή την τρωτότητα. Από την άλλη, οι εκπαιδευτικοί μπορεί να νιώσουν απαξιωμένοι και πολύ ενοχλημένοι επειδή δεν θα μπορέσουν να «διδάξουν» ή να «βοηθήσουν» μαθητές και μαθήτριες που η συμπεριφορά τους χαρακτηρίζεται από μία στάση παντοδυναμίας.

Ένα παντοδυναμικό παιδί, στην προσπάθειά του να ελέγξει το περιβάλλον του, επιχειρεί να παρέμβει σε αυτό με οποινδήποτε τρόπο, ίσως γιατί φαντάζεται ότι αν δεν το κάνει μπορεί να συμβούν καταστροφές. Ένα άλλο χαρακτηριστικό αυτού του παιδιού είναι ότι προσπαθεί να μην επιτρέψει τον οποιονδήποτε να χρησιμοποιήσει εξουσία πάνω του. Συχνά βλέπουμε τη στάση αυτή να εκδηλώνεται και από παιδιά που τα αντιμετωπίζουμε κάπως πιο φροντιστικά και τα οποία μπορεί να πιστεύουν ότι οι ενήλικες έχουν έλεγχο στη ζωή τους. Αυτά τα παιδιά νιώθουν ότι είναι άτρωτα αλλά αυτό που στην ουσία συμβαίνει είναι ότι συνήθως είναι αποκομμένα από τον κόσμο και από τις σχέσεις με τους ανθρώπους γύρω τους. Συμπεριφέρονται ως εαν να θέλουν να τα φοβούνται και να τα θαυμάζουν, αλλά στην πραγματικότητα χαρακτηρίζονται από δειλία.

Τί επιπτώσεις έχει η παντοδυναμία στην/στον εκπαιδευτικό

Αν η άμυνα της παντοδυναμίας βρίσκεται σε λειτουργία, μπορεί να δίνεται η αίσθηση ότι η εκπαιδευτικός εμπλέκεται σε μία μάχη βούλησης, με έναν μαθητή, για το ποιός έχει το πάνω χέρι. Μπορεί να πιάσει τον εαυτό της να αρνείται ακόμα και αιτήματα που είναι λογικά και να σκέφτεται, «εγώ είμαι η εκπαιδευτικός, όχι αυτός». Ο μαθητής θα χρειαστεί όρια από σας, και χώρο για να αισθανθεί ότι έχει κάποιο έλεγχο της κατάστασής του.

Προσπαθείστε να κρατήσετε ισχυρά και ασφαλή όρια αλλά δώστε και κάποιες επιλογές. Προπαντός μην αναλώνεστε σε μάχες που δεν προσφέρουν τίποτα. Σκεφθείτε ότι αλλάζοντας τον τρόπο που αντιδρούμε σε κάτι, ελπίζουμε ότι θα δημιουργήσει μια άλλη δυναμική η οποία θα οδηγήσει σε ένα νέο στυλ αλληλεπίδρασης με τον μαθητή και επομένως, θα βελτιώσει τη συμπεριφορά του και τη διαδικασία της μάθησης.

Τί μπορείτε να κάνετε

Σταματείστε να προσπαθείτε ξανά και ξανά προς την κατεύθυνση η οποία δεν φέρνει αποτέλεσμα. Αντίθετα, προσπαθήστε να κάνετε διαφορετικά πράγματα. Όταν αγωνιζόμαστε σκληρά να πετύχουμε κάτι δύσκολο, τείνουμε να δουλεύουμε περισσότερο και να ξοδεύουμε ακόμα περισσότερες ώρες σχεδιάζοντας τα μαθήματά μας. Αυτό μπορεί να είναι αντι-παραγωγικό, διότι στην πραγματικότητα κάνουμε περισσότερα πάνω σε κάτι το οποίο δεν δουλεύει. Στην εκπαίδευση, έχουμε την τάση να συνεχίσουμε να κάνουμε περισσότερα πάνω στην ίδια κατεύθυνση διότι νομίζουμε ή πιστεύουμε ότι θα έπρεπε να δουλέψει. Αντίθετα θα ήταν πιο χρήσιμο να βρούμε έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης, να σκεφτούμε έξω από το κουτί.

Μη φοβηθείτε να εμπιστευθείτε το ένστικτό σας και σκεφθείτε με βάση την κοινή λογική. Πολλές φορές οι «ειδικοί», μέσα από τα πολύπλοκα νοήματα που σας προσφέρουν, σας «αφαιρούν» την κοινή λογική. Τα παιδιά που έχουν δυσκολίες στις σχέσεις και δεν μπορούν να εμπιστευτούν τους άλλους, συνήθως δε χρειάζονται ενήλικες με μεγάλη ειδική γνώση. Αντίθετα, χρειάζονται ενήλικες οι οποίοι να μπορούν να τα ακούν χωρίς να τα κρίνουν, να σχολιάζουν και να αναρωτιούνται φωναχτά για το τι συμβαίνει με αυτά, όπως κάνουμε με τα μικρά παιδιά σε μια οικογένεια. Να μπορούν να τα πλησιάσουν. Το να είσαι με ένα παιδί είναι καμιά φορά πιο σημαντικό από το να κάνεις κάτι γι’αυτό. Κάποιες φορές το χτίσιμο μιας σχέσης είναι πιο σημαντικό από το να φέρετε σε πέρας το πλάνο του μαθήματός σας.

Add comment

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Blog της Μαρίας Σιώζιου

Τελευταια Αρθρα

Κατηγοριες

Archives