Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Blog της Μαρίας Σιώζιου

ΟΤΑΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Ο

Τι είναι τα προβλήματα ψυχικής υγείας

Ονομάζουμε προβλήματα ψυχικής υγείας τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει κάποιος κατά τη διάρκεια της ζωής του στη λειτουργικότητά του και στις σχέσεις του με τους άλλους οι οποίες τον εμποδίζουν να εντεπεξέρχεται στις προκλήσεις της καθημερινής του ζωής.

Τα προβλήματα ψυχικής υγείας είναι συνήθως πολυπαραγοντικά, γι’αυτό και αποτελούν μεγάλη πρόκληση για τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας. Η σύγχρονη προσέγγισή τους προϋποθέτει να μην εξετάζονται μόνο ενδοψυχικά αλλά ένας ειδικός ψυχικής υγείας θα πρέπει:

  1. να γνωρίσει τον άνθρωπο που υποφέρει πέρα από τις συμπεριφορές του
  2. να κατανοήσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο ζει και λειτουργεί το άτομο, όπως το εργασιακό, το οικογενειακό, και το κοινωνικό του περιβάλλον
  3. να λάβει υπόψη τις ανάγκες, επιθυμίες, προσδοκίες και εμπειρίες του ατόμου έτσι ώστε να δημιουργήσουν μαζί το ασφαλές πλαίσιο που θα τον κάνει λειτουργικό στη ζωή του.

Ο επαγγελματίας ψυχικής υγείας για να λειτουργήσει θεραπευτικά θα πρέπει όχι μόνο να έχει σαν στόχο να δώσει απλά μια διάγνωση στο άτομο, η οποία ενδεχομένως μπορεί και να παίζει το ρόλο ταμπέλας και να κρύβει τις άλλες ιδιότητες του ατόμου, αλλά να προσπαθεί να προσδιορίσει τις συμπεριφορές που συνδέονται με το άτομο που πάσχει και να τις αντιμετωπίσει συστημικά. Δηλαδή, η θεραπευτική διαδικασία θα πρέπει να εστιάζει, πέρα από τη διάγνωση, στο παρόν και ιστορικό πλαίσιο που κινείται και λειτουργεί το άτομο και επηρεάζει τη συμπεριφορά του. Η θεραπευτική διαδικασία κάποιες φορές συνοδεύεται και από φαρμακευτική αγωγή.

Προβλήματα ψυχικής υγείας και καθημερινότητα

Στην καθημερινή ζωή όταν οι γονείς έχουν προβλήματα ψυχικής υγείας πολλά πράγματα μπορεί να πάρουν δυσάρεστη τροπή σε μια οικογένεια. Οι γονείς μπορεί να νιώθουν συχνά εκνευρισμένοι και να θυμώνουν εύκολα, να δημιουργούν εντάσεις και να λένε πράγματα που πληγώνουν. Μπορεί να νιώθουν στενοχώρια ή κούραση και να παραμένουν σιωπηλοί. Μπορεί να φέρονται παράξενα, να κάνουν τα ίδια πράγματα ξανά και ξανά ή μπορεί και να λένε περίεργα πράγματα. Μπροστά σε τέτοιες καταστάσεις τα παιδιά μπερδεύονται, δεν ξέρουν τι συμβαίνει και δεν ξέρουν τι να κάνουν. Συχνά σχηματίζουν τις δικές τους απόψεις για τα γεγονότα που ζουν στο σπίτι και αν δεν έχουν σωστή πληροφόρηση προκαλούνται πολλές παρεξηγήσεις.

Για παράδειγμα, όταν ένας γονέας που έχει μια σοβαρή κατάθλιψη γυρίζει σπίτι μπορεί να νιώθει κουρασμένος και να είναι απρόθυμος να συμμετέχει στις δραστηριότητες της οικογένειας. Μετά μπορεί να πηγαίνει στο δωμάτιό του και να κλείνει την πόρτα πίσω του. Το παιδί, βλέποντας αυτήν τη συμπεριφορά και μη ξέροντας ότι ο γονιός του υποφέρει από κατάθλιψη, μπορεί να την παρερμηνεύσει και να σκέφτεται ότι ο γονιός έχει κάτι εναντίον του ή μπορεί να την εκλάβει ως έλλειψη φροντίδας και αγάπης. Το χειρότερο είναι όταν ένα παιδί προσπαθεί να βρει απαντήσεις για τα προβλήματα του γονιού του κατηγορώντας τον εαυτό του. π.χ. «η μαμά δεν μου απάντησε στο γειά που της είπα όταν γύρισα σπίτι, μάλλον δε με θέλει πια». Οι κατηγορίες που τα παιδιά απευθύνουν στον εαυτό τους τα κάνουν να πιστεύουν ότι είναι κακά και τους δημιουργούν μεγάλο βάρος και ενοχές. Γι’αυτό, το να ξέρουν ότι π.χ. «η μαμά σήμερα νιώθει άσχημα λόγω της κατάθλιψης» και όχι γιατί δεν συμπεριφέρθηκαν καλά, τα ανακουφίζει.

Όταν υπάρχει μια ψυχική ασθένεια η λειτουργικότητα ενός ατόμου μειώνεται. Το άτομο μπορεί να γίνει πολύ αργό ή να αισθάνεται νωθρό, χωρίς ενέργεια ώστε να φέρει σε πέρας το καθημερινό του πρόγραμμα ή αντίθετα μπορεί να έχει τεράστια ενέργεια και ίσως να μιλάει ασταμάτητα. Και οι δύο παραπάνω καταστάσεις δυσκολεύουν τις σχέσεις των μελών μιας οικογένειας. Για παράδειγμα, όταν οι γονείς έχουν τόσο λίγη ενέργεια ώστε να δυσκολεύονται να κρατούν το σπίτι καθαρό και οργανωμένο, να φροντίζουν τα καθημερινά ψώνια και το μαγείρεμα, τότε κάποιος θα πρέπει να μαγειρέψει, να οργανώσει και να καθαρίσει το σπίτι. Αν μπορεί να γίνει μια συζήτηση στην οικογένεια και να ληφθούν κάποιες αποφάσεις, θα μπορούσαν να μοιραστούν οι δουλειές σε όλα τα μέλη της για να μη πέφτουν στους ώμους του ενός. Ειδάλλως, θα πρέπει να αναζητηθούν άλλες πηγές βοήθειας οι οποίες μπορεί να είναι από τους φίλους, τους συγγενείς, εξωτερική οικιακή βοήθεια ή την κοινωνική υπηρεσία του δήμου. Τα παιδιά είναι καλό να προσφέρουν βοήθεια στο σπίτι στο μερίδιο που τους αναλογεί, χωρίς όμως να διακόπτουν τις ασχολίες τους, να στερούνται τους φίλους τους και τον ελεύθερό τους χρόνο. Γενικά, ένα παιδί δεν μπορεί να αντικαταστήσει τους γονείς του στην οργάνωση και τη λειτουργία του σπιτιού διότι το βάρος είναι πολύ μεγάλο.

Προβλήματα ψυχικής υγείας μπορεί να παρουσιαστούν και στη σκέψη ενός ατόμου. Φερειπείν κάποιες ιδέες μπορεί να κυριαρχήσουν ολοκληρωτικά στο νου κάποιου ατόμου και να νιώθει ότι θα πρέπει να επαναλαμβάνει μια συγκεκριμένη πράξη γιατί αλλιώς μπορεί κάτι να του συμβεί. Αυτή η συμπεριφορά που στην ιατρική μπορεί να πάρει το όνομα ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, μπορεί αφενός να είναι εξουθενωτική για τον άνθρωπο γιατί βασικά δεν μπορεί να τη σταματήσει και αφετέρου, είναι πιθανό να θεωρηθεί παράλογη από τους γύρω. Άλλα προβλήματα στη σκέψη σχετίζονται με τις παράξενες σκέψεις που μπορεί να κάνει ένα άτομο, για παράδειγμα, σκέψεις καταδιωκτικές, ότι απειλείται από εξωγήινους ή από ακτίνες λέηζερ που εκπέμπονται από άλλους πλανήτες. Επίσης, είναι πιθανό κάποιοι άνθρωποι να αντιλαμβάνονται καθημερινές καταστάσεις με διαστρεβλωμένο τρόπο, λόγου χάρη να βλέπουν να ακούν και να αισθάνονται κάτι που δεν υπάρχει στην πραγματικότητα. Αυτού του είδους τα προβλήματα που σχετίζονται με τη διαστρέβλωση των εμπειριών και την παραποιημένη αντίληψη της πραγματικότητας στην ιατρική ονομάζονται ψυχωτικές διαταραχές. Τα προβλήματα στη σκέψη προκαλούν άγχος, ανησυχία και φόβο τόσο στο άτομο που τα βιώνει όσο και στην οικογένειά του, ειδικά όταν δεν γνωρίζουν ότι πρόκειται για μια μορφή ασθένειας.

Γιατί οι άνθρωποι έχουν προβλήματα ψυχικής υγείας;

Δεν γνωρίζουμε πάντα τα αίτια που προκαλούν τα προβλήματα ψυχικής υγείας στους ανθρώπους. Πολλές φορές οι λόγοι είναι περισσότεροι του ενός και συνήθως συμβαίνουν ταυτόχρονα. Κάποια άτομα βιώνουν πολύ δύσκολες καταστάσεις στη ζωή τους ή τρομακτικά γεγονότα, όπως πολέμους και φυσικές καταστροφές. Άλλα άτομα χάνουν αγαπημένα πρόσωπα και δεν καταφέρνουν να αντεπεξέλθουν σ’αυτή την απώλεια. Κάποια άλλα, φθείρονται δουλεύοντας σκληρά και έτσι εξαντλούν την ενέργειά τους. Οι έρευνες υποστηρίζουν ότι πάνω από το 20% των ενηλίκων θα εμφανίσουν κάποια στιγμή προβλήματα ψυχικής υγείας συνήθως ήπιας και σπανιότερα σοβαρής μορφής (ΠΟΥ, 2001). Μία απλή αλλά δυσάρεστη πραγματικότητα είναι ότι συνήθως πίσω από τη φτώχεια και την κακοποίηση κρύβεται η ψυχική ασθένεια.

Κατά γενική ομολογία δύσκολες εμπειρίες στα πρώτα χρόνια της ζωής του ατόμου αφήνουν κάποιο αντίκτυπο, ένα αδύναμο σημείο, το οποίο έρχεται ξανά στην επιφάνεια όταν υπάρξει κάποια δυσκολία, κάτι σαν τραύμα που ματώνει ξανά και ξανά. Παρ’ όλα αυτά καλό είναι να γνωρίζει κανείς τα αδύνατα σημεία του έτσι ώστε να δρα γρήγορα για να τα αντιμετωπίσει. Επίσης, όταν σε μια οικογένεια υποφέρουν από προβλήματα ψυχικής υγείας περισσότερα από ένα άτομα, ο κίνδυνος πολλαπλασιάζεται. Έρευνες έχουν καταλήξει στο ότι το 75% από τους ψυχιατρικούς ασθενείς έχουν ανήλικα παιδιά υπό την προστασία τους. Επιπλέον, υπάρχουν μελέτες οι οποίες ισχυρίζονται ότι το ποσοστό των παιδιών που ζουν με γονείς οι οποίοι εμφανίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας είναι μεγαλύτερο από 20%.

Αυτό μας οδηγεί εύλογα στο ερώτημα αν τα παιδιά γονιών με προβλήματα ψυχικής υγείας θα εμφανίσουν και τα ίδια, κάποια στιγμή στη ζωή τους, τα ίδια προβλήματα. Όπως είπαμε παραπάνω τα προβλήματα ψυχικής υγείας είναι συχνά, επομένως μπορεί να τα εμφανίσει οποιοσδήποτε. Από την άλλη, οι εμπειρίες των γονιών οι οποίοι μπορούν να νοσήσουν από μια ψυχική ασθένεια δεν είναι οι ίδιες με τις εμπειρίες των παιδιών, επομένως τα παιδιά ξεκινούν από ένα διαφορετικό σημείο.

Παρόλα αυτά όταν κάποιες φορές η ζωή γίνεται δύσκολη μέσα σε ένα σπίτι και τα παιδιά ανησυχούν για τους γονείς τους, μπορεί να μην μπορούν να κοιμηθούν το βράδυ, να μη καταφέρνουν να συγκεντρωθούν στα μαθήματα, να νιώθουν ανησυχία, φόβο ή και δυστυχία. Κάποια παιδιά μπορεί να χάνουν την ενέργειά τους, να νιώθουν τη ζωή άχαρη και βαρετή, να νιώθουν εξάντληση και υπερβολική πίεση και μπορεί τελικά να χρειάζονται βοήθεια.

Μετριασμός των προβλημάτων ψυχικής υγείας στην οικογένεια

Τα προβλήματα ψυχικής υγείας αποσυντονίζουν τα παιδιά τα οποία καταβάλλουν μεγάλο μέρος της ενέργειάς τους για να επιβιώσουν στο χάος και την ασάφεια που δημιουργείται στο οικογενειακό περιβάλλον. Το μέγεθος και η σοβαρότητα των επιπτώσεων που δημιουργούνται στα παιδιά σχετίζονται με έναν συνδυασμό παραγόντων κινδύνου και προστασίας που συνδέονται με το κάθε παιδί.

Για παράδειγμα, όταν τα προβλήματα του γονέα είναι πολλά και σοβαρά μεγαλώνει ο κίνδυνος για το παιδί. Από την άλλη, όταν ένας γονέας ή και οι δύο γονείς έχουν ψυχικά προβλήματα δε σημαίνει ότι αυτά θα έχουν απαραίτητα αρνητικές επιπτώσεις στα παιδιά. Οι παράγοντες προστασίας οι οποίοι μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να βγούν αλώβητα από τέτοιες καταστάσεις είναι μια ανοιχτή στάση και μια ενδελεχής ενημέρωση των γονέων προς τα παιδιά για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, καθώς επίσης και οι ενέργειες που έχουν αναλάβει να κάνουν για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα. Ένας άλλος προστατευτικός παράγοντας είναι η ύπαρξη άλλων ενηλίκων στο ευρύτερο οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον τους οποίους το παιδί να εμπιστεύεται και οι οποίοι να μπορούν να παίξουν υποστηρικτικό ρόλο στη ζωή του παιδιού. Ειδικά όταν κάποιος ή κάποιοι μπορούν να παίξουν το ρόλο του μέντορα. Άλλοι προστατευτικοί παράγοντες είναι η ύπαρξη ενός κοινωνικού δικτύου γύρω από το παιδί, το να υπάρχουν καλές και λειτουργικές κοινωνικές σχέσεις με άλλα παιδιά κι ενήλικες. Αυτοί οι παράγοντες οι οποίοι μετριάζουν κατά κάποιο τρόπο τις επιπτώσεις πάνω στο παιδί, μπορούν να δημιουργήσουν και τις συνθήκες για να ωριμάσει μέσα από τα ψυχικά προβλήματα των γονέων.

Μπορούν να θεραπευτούν τα προβλήματα ψυχικής υγείας;

Για τα προβλήματα ψυχικής υγείας συνήθως χρειάζεται περισσότερος χρόνος απ’ότι για τις σωματικές ασθένειες και μπορεί να υπάρχουν σκαμπανευάσματα κατά τη διάρκεια της ανάρρωσης. Κάποιες φορές μπορεί να υπάρχει σταθερή βελτίωση, άλλες πάλι να υπάρχουν πισωγυρίσματα, τα οποία συχνά είναι μέρος της ανάρρωσης και πολλές φορές δεν υποχρεώνουν το άτομο να ξαναρχίσει τη θεραπεία από την αρχή.

Όλα τα προβλήματα ψυχικής υγείας δεν διαρκούν το ίδιο χρονικό διάστημα. Κάποια είναι σύντομα και άλλα διαρκούν για το υπόλοιπο της ζωής του ατόμου. Υπάρχουν προβλήματα που θεραπεύονται αλλά ξαναεμφανίζονται πολύ αργότερα. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι σημαντικό να γνωρίζουν το πρόβλημα ο γονέας που πάσχει όπως και όλη η οικογένεια, γιατί έτσι μπορούν να το αντιμετωπίσουν όταν (ξανα)εμφανιστεί.

Πολλές φορές τα παιδιά των γονέων που αντιμετωπίζουν ψυχικά προβλήματα αναρωτιούνται με ποιό τρόπο μπορούν να βοηθήσουν τους γονείς τους. Η απάντηση σε αυτή την ερώτηση εξαρτάται από πολλούς παράγοντες συμπεριλαμβανομένης της ηλικίας των παιδιών. Για τα πιο μικρά παιδιά, αυτά που βρίσκονται σε ηλικία έως την εφηβεία, ένα σημαντικό κομμάτι της υποστήριξης προς τους γονείς περνάει μέσα από καθημερινές χειρονομίες, όπως το να προσφέρουν λίγα λουλούδια, έναν καφέ ή να τους ενθαρρύνουν να τηλεφωνήσουν σε έναν φίλο ή φίλη τους. Μπορούν επίσης να εκφράσουν την αγάπη και τη στοργή τους με λόγια, να τους πουν το πόσο σημαντικοί είναι γι’αυτά, παρ’όλα τα προβλήματά τους. Πάντοτε βέβαια ελοχεύει ο κίνδυνος τα παιδιά να νιώσουν ματαίωση αν ο γονέας αγνοήσει τις προσπάθειες του παιδιού για επικοινωνία και υποστήριξη. Γι’αυτό τα παιδιά θα πρέπει να έχουν πληροφορηθεί ότι όταν ο μπαμπάς ή η μαμά είναι απόμακροι αυτό οφείλεται στην ασθένειά τους και όχι γιατί δεν εκτιμούν τις προσπάθειές τους για υποστήριξη. Ο υγιής γονιός ή κάποιος άλλος ενήλικος θα πρέπει να είναι σε επαφή με το παιδί, να του συμπαραστέκεται σε τέτοιες περιπτώσεις και να το καθησυχάζει. Το πιο σημαντικό όμως είναι να καταλάβει το παιδί ότι το νοιάξιμο του παιδιού λειτουργεί συμπληρωματικά και βοηθητικά στον γονέα, αλλά σε κάθε περίπτωση ένας γονιός με πρόβλημα ψυχικής υγείας χρειάζεται θεραπεία.

Από την πλευρά των ειδικών τα προβλήματα ψυχικής υγείας των γονέων μπορούν να αντιμετωπιστούν και να γίνουν διαχειρίσιμα όταν επιστρατευτούν οι προστατευτικοί παράγοντες και οι μηχανισμοί ψυχικής ανθεκτικότητας που υπάρχουν στην κάθε οικογένεια. Ανάμεσα στους πρώτους είναι η κατανόηση των ψυχικών προβλημάτων των γονέων όπως επίσης η ανοιχτή επικοινωνία και η αμοιβαία κατανόηση στις σχέσεις: γονέων-παιδιών, ειδικών-γονέων και ειδικών-παιδιών για τα δύσκολα ζητήματα μέσα στην οικογένεια.

Τέλος, στους μηχανισμούς ψυχικής ανθεκτικότητας κατατάσσονται οι θετικές δεξιότητες των γονέων και η συναισθηματική ανταπόκριση που δείχνουν προς τα παιδιά τους, η λειτουργική επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν, η αυτοαποτελεσματικότητα και το αίσθημα ασφάλειας που δείχνουν να έχουν, οι εμπειρίες θετικών δραστηριοτήτων μέσα στην οικογένεια ή και εκτός σπιτιού και τέλος η υποστήριξη που μπορεί να έχει η οικογένεια από τον κοινωνικό της περίγυρο.

Τι νιώθουν τα παιδιά

Σχεδόν όλα τα παιδιά των γονιών με προβλήματα ψυχικής υγείας πιστεύουν ότι φταίνε τα ίδια για τα προβλήματα των γονιών τους. Θεωρούν ότι με τη στάση τους προκαλούν μπελάδες στους γονείς τους, ίσως να νομίζουν ότι τους απογοητεύουν και τελικά γι’αυτό το λόγο οι γονείς τους αντιδρούν με θυμό και τους κατηγορούν για τη δυστυχία τους. Αν είναι έτσι τα πράγματα δεν είναι παράξενο που τα παιδιά κατηγορούν τους εαυτούς τους. Βέβαια δεν είναι απίθανο καποια παιδιά να στενοχωρούν ή να απογοητεύουν τους γονείς τους, αυτές είναι καταστάσεις που συμβαίνουν στην καθημεριμενότητα μιας οικογένειας αλλά σε καμία περίπτωση δεν αποτελούν την αιτία των προβλημάτων ψυχικής υγείας. Αυτού του είδους οι παρεξηγήσεις μπορεί να λυθούν όταν τα παιδιά αντιλαμβάνονται τα προβλήματα ψυχικής υγείας των γονιών τους και το πώς αυτά επηρεάζουν τη συμπεριφορά τους.

Σε γενικές γραμμές, τα προβλήματα ψυχικής υγείας προκαλούν μεγάλο πόνο. Φερειπείν πολλοί γονείς με κατάθλιψη περιγράφουν την κατάστασή τους λέγοντας ότι νιώθουν ένα αίσθημα κενού ή ότι βρίσκονται σε μιά μαύρη τρύπα. Γονείς που βιώνουν άγχος δηλώνουν πως δεν βρίσκουν ένα ασφαλές μέρος να σταθούν. Ωστόσο, οι γονείς που έχουν διαταραγμένη σκέψη είναι στην πιο δύσκολη θέση καθώς δεν ξέρουν ούτε ποιοί είναι ούτε τι τους περιμένει. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις τα παιδιά διστάζουν να μιλήσουν διότι φοβούνται μην επιβαρύνουν τους γονείς τους, αλλά είναι βέβαιο ότι πολλοί γονείς θα δέχονταν την συναισθηματική έκφραση των παιδιών τους και θα ήταν πρόθυμοι να μοιραστούν με τα παιδιά τους συναισθήματα χαράς ή πονου.

Άλλα παιδιά μπορεί να νιώθουν φόβο. Βιώνοντας την ένταση και τις συγκρούσεις μεταξύ των γονιών μπορεί να φοβούνται ότι θα χωρίσουν. Ένας άλλος φόβος των παιδιών έχει να κάνει με το αν μπορούν οι γονείς να διατηρήσουν την εργασία τους για να τα βγάλει πέρα η οικογένεια οικονομικά κ.τ.λ. Ο μεγαλύτερος φόβος αυτού του τύπου που μπορεί να νιώθουν κάποια παιδιά είναι το αν οι γονείς σκέφτονται να κάνουν κακό στους εαυτούς τους. Υπάρχουν περιπτώσεις παιδιών τα οποία γι’αυτό το λόγο δεν πηγαίνουν σχολείο, για να μην αφήσουν μόνους τους γονείς τους, ενώ άλλες που τα παιδιά μπορεί να ξυπνούν τα βράδια για να σιγουρευτούν ότι οι γονείς τους είναι καλά. Αυτές οι ανησυχίες μπορούν να αντιμετωπιστούν με συζήτηση μεταξύ της οικογένειας όπου το παιδί μπορεί να ακούσει από τον γονιό του ότι ο γονιός δεν κάνει αυτού του είδους τις δυσάρεστες σκέψεις ή και όταν τις κάνει απευθύνεται στο γιατρό του ο οποίος αποτελεί δικλείδα ασφαλείας. Αν δημιουργηθεί μια κατάσταση επείγοντος με έναν γονέα τότε το παιδί μπορεί ν’ απευθυνθεί στον υγιή γονιό, σε άλλον ενήλικα, σε μία δομή ψυχικής υγείας ή και στην άμεση δράση (το 100).

Κάποια παιδιά μπορεί να νιώθουν μέσα τους θυμωμένα και να μην το εκφράζουν, π.χ. όταν οι γονείς είναι άδικοι, απαιτητικοί ή παραπονιούνται συνεχώς για κάτι. Επίσης, όταν είναι απρόβλεπτοι και δεν κρατούν κάποιες συνήθειες σταθερές και τα παιδιά ποτέ δε γνωρίζουν πότε θα συμβεί αυτό ή το άλλο. Σε άλλες περιπτώσεις οι γονείς μπορεί να λένε παράξενα πράγματα για τους φίλους των παιδιών, για τους συγγενείς ή τους γείτονες και τα παιδιά να τσακώνονται μαζί τους, να τρομάζουν ή να νιώθουν θλίψη και θυμό για όλα αυτά. Αυτή η κατάσταση μπορεί να προκαλεί αδυναμία και έλλειψη ενέργειας γιατί οποιαδήποτε βοήθεια εκ μέρους των παιδιών προς τους γονείς μοιάζει να πέφτει στο κενό. Έτσι δημιουργούνται πολύ αρνητικά συναισθήματα όπως πικρία, μίσος, ανησυχία, λύπη ή/και ενοχή. Επίσης αναπτύσσονται συναισθήματα εκνευρισμού και κούρασης. Αυτός είναι ένας λόγος που τα παιδιά μένουν κλεισμένα στο δωμάτιό τους ή λείπουν συχνά από το σπίτι. Πολλές φορές οι γονείς συμπεριφέρονται περίεργα και τα παιδιά μπορεί να ντρέπονται. Να τραβούν την προσοχή άλλων όταν είναι έξω μαζί με τα παιδιά, να μιλούν σε αγνώστους χωρίς λόγο, να μιλούν παράξενα κ.τ.λ. Αυτό προκαλεί αμηχανία και ντροπή στα παιδιά και προτιμούν να μην βρίσκονται έξω μαζί τους, νιώθοντας στη συνέχεια τύψεις γι’αυτό. Σε αυτή την περίπτωση τα παιδιά θα πρέπει να μάθουν να μην είναι αυστηρά με τους εαυτούς τους και να συμφιλιώνονται με την ιδέα της αμηχανίας που νιώθουν.

Η ζωή μετά το σχολείο μακριά από το σπίτι των γονιών

Όλα αυτά τα προβλήματα μπορεί να οδηγήσουν κάποια παιδιά να επιλέξουν να ζήσουν μετά το σχολείο μακριά από το σπίτι των γονιών. Είναι σημαντικό για ένα παιδί να μπορέσει να ξεκινήσει τη ζωή μόνο του χωρίς να νιώθει ότι απογοητεύει τους γονείς του. Αν ο γονιός δυσκολεύεται να τα βγάλει πέρα μόνος του τότε το παιδί μπορεί να επικοινωνήσει με το γιατρό που παρακολουθεί τον γονιό του ή με την τοπική κοινωνική υπηρεσία κ.τ.λ. Παρόμοια, αν ο γονιός αισθάνεται μοναξιά τότε το παιδί μπορεί να επικοινωνήσει με τους συγγενείς και των φίλους των γονιών για να τους ενημερώσει ότι φεύγει από το σπίτι και να τους ζητήσει να επικοινωνούν τακτικά μαζί του.

Τα παιδιά στο νέο τους σπίτι θα πρέπει να βεβαιωθούν ότι μπορούν να συγκεντρωθούν στη νέα τους ζωή. Αυτό σημαίνει ότι αν οι γονείς τους συνεχίζουν να παίρνουν τηλέφωνο κάθε μέρα για να τους λένε τα προβλήματά τους τότε τα παιδιά δεν έχουν φύγει από το σπίτι με την ψυχολογική έννοια. Σ’αυτή την περίπτωση θα πρέπει να καθοριστεί μια συγκεκριμένη ώρα στην οποία θα καλούν οι γονείς τα παιδιά, που θα γίνεται τακτικά και προγραμματισμένα. Αυτό βοηθάει από τη μια να μη γίνεται ”εισβολή” στη ζωή των παιδιών κι από την άλλη, οι γονείς να αισθάνονται ήρεμοι. Όμως υπάρχουν περιπτώσεις που οι γονείς είναι εξαρτημένοι από τα παιδιά τους και τότε η αναχώρηση του παιδιού από το σπίτι προκαλεί πόνο και στους δύο. Ώμως, οι γονείς θα πρέπει κάποτε να πάρουν την ευθύνη της ζωής τους στα χέρια τους και τα παιδιά οφείλουν να ξεκινήσουν τη δική τους ζωή. Μέσα από μια τέτοια κίνηση μπορεί να δοθεί μια ευκαιρία ωρίμανσης και στο γονιό, όσο κι αν φαίνεται απίστευτο στην αρχή.

Τα παιδιά θα πρέπει να κρατούν γερά τα όνειρά τους και ό,τι είναι σημαντικό γι’αυτά γιατί έχουν τη ζωή μπροστά τους.

Πηγή

Παιδοψυχιατρική Κλινική Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών – Διευθυντής: Γεράσιμος Κολαϊτης http://child-psychiatry.med.uoa.gr

Add comment

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Blog της Μαρίας Σιώζιου

Τελευταια Αρθρα

Κατηγοριες

Archives