Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Blog της Μαρίας Σιώζιου

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΕ ΔΥΣΚΟΛΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ

Ε

Ως εκπαιδευτικοί, όταν έχετε να αντιμετωπίσετε δύσκολους μαθητές στην τάξη μπορεί συχνά να σας δημιουργούνται πολύ έντονα συναισθήματα, τα οποία μπορεί να δυσκολεύεστε να τα διαχειριστείτε. Με κάποιους μαθητές μπορεί να αισθάνεστε απογοητευμένοι, αβοήθητοι, απελπισμενοι, ανεπαρκείς, θυμωμένοι ή να νιώθετε ότι σας έχουν χειριστεί. Άλλες φορές πάλι μπορεί να διαπιστώνετε ότι διαφωνείτε με τους συναδέλφους σας στο πώς να τους χειριστείτε. Μπορεί να νιώσετε εναλλαγές δυνατών και αρνητικών συναισθημάτων τα οποία μπορεί να σας εξουθενώνουν ή να σας αποθαρρύνουν.

Μην ανησυχείτε, αυτό είναι συνηθισμένο όταν δουλεύετε με ευάλωτα παιδιά ή εφήβους που έχουν πολλές ανάγκες, διότι κατά τη διάρκεια της κάθε μιας μέρας διαχειρίζεστε τα ελλείματα που έχουν στις σχέσεις τους και μάλιστα από τη θέση του σημαντικού άλλου γι’ αυτά. Είναι αναπόφευκτο να εμπλέκονται τα συναισθήματά σας.

Ώστόσο είναι πολύ βασικό να καταλάβετε ότι ένα μεγάλο μέρος αυτής της συμπεριφοράς δεν απευθύνεται σ’ εσάς. Μπορεί να σας απευθύνονται προσωπικά και να σας πληγώνουν κάποιες φορές αλλά αυτό γίνεται διότι αναπαριστούν μοτίβα σχέσεων που βίωσαν στο περιβάλλον τους κατά το παρελθόν. Μεγάλο μέρος αυτής της συμπεριφοράς ενεργοποιείται από το άγχος και την έλλειψη εμπιστοσύνης στο σχολικό πλαίσιο και στους ενήλικες που βρίσκονται εκεί ή και σε κάθε ενήλικο που υπάρχει στη ζωή τους. Τα συναισθήματά σας επίσης μπορεί να είναι το αποτέλεσμα κάποιων πολύπλοκων ψυχολογικών διαδικασιών όπως είναι η μεταβίβαση ή κάποιων ασυνειδητων αμυνών οι οποίες διαμοίβονται κάθε μέρα μεταξύ δασκάλων και μαθητών, όπως είναι ηπροβολή και η παντοδυναμία. Η κατανόηση των παραπάνω εννοιών μπορεί να σας κάνει να νιώσετε ότι η διδασκαλία είναι ευκολότερη και ότι μπορείτε να κινητοποιήσετε περισσότερο τους μαθητές σας.

Σταματείστε να προσπαθείτε να ελέγχετε τους άλλους

Σ’αυτή τη νέα στάση που επιχειρούμε να υιοθετήσουμε στην τάξη είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι δεν μπορούμε να ελέγξουμε τους άλλους, ακόμα και τα παιδιά, μονάχα μπορούμε να ελέγξουμε τις αντιδράσεις μας προς τους άλλους. Με άλλα λόγια μπορούμε να διαχειριστούμε τη συμπεριφορά των παιδιών και τη διαδικασία της μάθησης με καλό σχεδιασμό και στρατηγικές, αλλά τελικά μπορούμε μόνο να επηρεάσουμε αυτό που συμβαίνει στην τάξη και όχι συνολικά. Ωστόσο, είναι βασικό να προσπαθήσουμε να ελέγξουμε τις δικές μας αντιδράσεις τους τρόπους συσχέτισης και τους τρόπους σκέψης μας. Αυτό φυσικά είναι προφανές όταν δεν είμαστε αγχωμένες. Από την άλλη όμως, είναι πολύ εύκολο να πιαστούμε στα μοτίβα συμπεριφοράς που εκδραματίζουν κάποιοι μαθητές. Για παράδειγμα, να εμπλακούμε μαζί τους σε μάχες οι οποίες στην πραγματικότητα δεν είναι τόσο σημαντικές για να τις κερδίσουμε.

Εστιάστε σε αυτό που δουλεύει καλά

Οι περισσότερες συζητήσεις γύρω από τους μαθητές που παρουσιάζουν προκλητική συμπεριφορά επικεντρώνονται στην κρίση και στο πρόβλημα. Συχνά, γίνονται συναντήσεις με γονείς και άλλους επαγγελματίες που δουλεύουν με παιδιά επειδή κάτι πάει στραβά. Όμως, είναι εξίσου σημαντικό να αφιερωθεί επίσης χρόνος στο να καταγραφεί τι πηγαίνει καλά. Θα πρέπει να βρούμε τι είναι λειτουργικό στους μαθητές που έχουν προβλήματα συμπεριφοράς και να κάνουμε περισσότερα πράγματα σχετικά με αυτό, παρά να εστιάζουμε συνεχώς στα προβλήματα.

Για την ψυχική σας υγεία στην τάξη, είναι χρήσιμο να θυμάστε ότι οι καλές στρατηγικές δουλεύουν τις περισσότερες φορές, με τους περισσότερους μαθητές. Αν δεν είμαστε προσεκτικοί μπορεί να πάμε σπίτι και να σκεφτόμαστε μόνο για τα άσχημα σημεία της μέρας μας. Ο χρυσός κανόνας είναι να μη χάνουμε την επαφή των πραγμάτων που είναι λειτουργικά για την πλειονότητα των μαθητών και να κρατάμε στο μυαλό μας τα θετικά σημεία της μέρας μας. Τέλος, είναι επίσης σημαντικό να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να σκέφτεται συμπονετικά για όλους εκείνους που αγωνίζονται να τα καταφέρουν, ακόμα και αν δείχνουν να μας επιτίθενται κάποιες φορές!

Επιτρέψτε στον εαυτό σας να μη γνωρίζει όλες τις απαντήσεις

Κατά τον ίδιο τρόπο, όταν έχετε να διαχειριστείτε κάποια δύσκολη συμπεριφορά ή μαθησιακή δυσκολία, μην εστιάζετε μανάχα στις ελλείψεις σας. Αυτό σας ακινητοποιεί και σας αποδυναμώνει. Μια πιο υγιής στάση είναι να δώσετε την απάντηση που μπορείτε στο κάθε πρόβλημα, με βάση τις γνώσεις και την εμπειρία σας και στη συνέχεια, αν δεν είστε απόλυτα ικανοποιημένη, να σκεφθείτε αν θα μπορούσατε να κάνετε κάτι καλύτερο. Με αυτόν τον τρόπο εξετάζετε και τον εαυτό σας από τη θέση του παρατηρητή, βλέπετε τις δικές σας δυνάμεις και αδυναμίες, εντοπίζετε μοτίβα συμπεριφορών και αναγνωρίζετε τα συναισθήματα που τα συνοδεύουν. Το πιο σημαντικό όμως είναι να αντιμετωπίσετε το κάθε τι που παρουσιάζεται ως μια πρόκληση και να καλλιεργήσετε μέσα σας την περιέργεια γι’αυτό που συμβαίνει με τα παιδιά. Με αυτόν τον τρόπο δίνετε στον εαυατό σας την άδεια να μη γνωρίζει όλες τις απαντήσεις αλλά να ψάχνει να βρει την πιο κατάλληλη για την περίσταση (αυτή που σας αντιπροσωπεύει). Με τον καιρό αυτή η στάση θα σας προικίσει με εμπειρία στο να διακρίνετε μοτίβα συμπεριφορών τα οποία να συνδέετε με λέξεις που λέγονται και με συναισθήματα που δημιουργούνται γύρω από έναν μαθητή.

Ως εκπαιδευτικοί θεωρούμε ότι θα πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι να γνωρίζουμε τι σημαίνει το κάθε τι που συμβαίνει στην τάξη μας και να έχουμε τις απαντήσεις. Ωστόσο, όπως ειπώθηκε παραπάνω, για να δουλέψετε αποτελεσματικά με τα παιδιά που προέρχονται από προβληματικό υπόβαθρο, που έχουν δυσκολίες στις σχέσεις και δεν μπορούν να εμπιστευτούν τους άλλους είναι πιό σημαντικό να υιοθετήσετε μία προσέγγιση περιέργειας. Είναι δύσκολο να γνωρίζετε πάντοτε και άμεσα το πώς να αντιδράσετε σε μια κατάσταση και πολλές φορές είναι πιο σημαντικό να παρατηρήσετε, να αναρωτηθείτε και να σχολιάσετε φωναχτά αυτό που συμβαίνει, παρά να βιαστείτε να το επιδιορθώσετε. Επομένως θα πρέπει να εξασκηθούμε στην παρατήρηση αυτού που συμβαίνει χωρίς να το κρίνουμε ή να προσπαθούμε να βρούμε μια λύση άμεσα.

Αυτός ο τρόπος προσέγγισης εστιάζει σε έναν πιο στοχαστικό και διερευνητικό τρόπο ανταπόκρισης σ’ένα πρόβλημα και είναι εκ διαμέτρου αντίθετος με τον αντιδραστικό τρόπο αντιμετώπισης μιας συμπεριφοράς ο οποίος εστιάζει στο πρόβλημα. Η νέα αυτή προσέγγιση χτίζεται πάνω σε παύσεις για σκέψη – σχετικά με εσάς και τους μαθητές σας – έτσι ώστε να μπορείτε να προβληματιστείτε αντί να αντιδράτε και να σβήνετε συνεχώς φωτιές.

Η στάση αυτή έχει ένα ακόμα πλεονέκτημα. Με το να μη γνωρίζετε αμέσως το τι πρέπει να κάνετε σας επιτρέπει να είστε ένα ανθρώπινο όν με συμπόνια που μπορεί να κάνει λάθη καθώς ανακαλύπτει το τι λειτουργεί περισσότερο με τους συγκεκριμένους μαθητές. Εννοείται ότι ως επαγγελματίες προσπαθούμε να κάνουμε το καλύτερο δυνατό στη δουλειά μας. Ωστόσο, η συνεχής πίεση για να βρίσκουμε άμεσες λύσεις δημιουργεί άγχος και εξάντληση και δεν επιφέρει το ποθητό αποτέλεσμα. Η προσέγγιση της δοκιμής και πλάνης είναι απαραίτητη στην αντιμετώπιση της προκλητικής συμπεριφοράς και στα παιδιά που δυσκολεύονται να κάνουν σχέσεις εμπιστοσύνης. Η στάση του να είναι κανείς περίεργος να στοχάζεται και να μαθαίνει απ’αυτό που συμβαίνει εκείνη τη στιγμή είναι πιο σημαντική απ’ το να «ξέρει» πάντοτε τη λύση.

Κατανοείστε τη διαφορά ανάμεσα στην ισότητα και την αμεροληψία

Υπάρχουν περιπτώσεις που ερχόμαστε αντιμέτωποι με ό,τι ονομάζεται καταστατική αδικία. Αυτό συμβαίνει διότι η πολλαπλότητα που χαρακτηρίζει τα φαινόμενα που αντιμετωπίζουμε μας κάνει να δυσκολευόμαστε να επιλέξουμε αν, για παράδειγμα, δίνουμε σε όλους τους μαθητές μας ίση προσοχή ή φροντίδα. Σε αυτήν την περίπτωση θυμηθείτε ότι ισότητα σημαίνει να παίρνουν όλοι το ίδιο, αλλά αμεροληψία σημαίνει να παίρνει ο καθένας αυτό που χρειάζεται. Με άλλα λόγια, αν ανησυχείτε για το ότι δίνετε σε κάποιους μαθητές ένα διαφορετικό είδος προσοχής, θυμηθείτε ότι κανείς δεν μπορεί να είναι συνεχώς και 100% δίκαιος και ότι είναι πιο σημαντικό να σιγουρευτείτε ότι ο καθένας παίρνει αυτό που χρειάζεται. Οι μαθητές μας καταλαβαίνουν αυτή τη γενική ιδέα αν είμαστε ξεκάθαρες σχετικά με αυτό.

Εστιάστε στη δημιουργία ασφάλειας

Έίναι πολύ σημαντικό όλοι οι μαθητές που βρίσκονται σε μία τάξη να αισθάνονται ασφαλείς, ωστόσο για τα παιδιά που δυσκολεύονται να κάνουν σχέσεις εμπιστοσύνης το θέμα της ασφάλειας είναι ιδιαίτερα κρίσιμο. Τα παιδιά που βίωσαν την εμπειρία της σχέσης με έναν ενήλικα ο οποίος μπορούσε να τα αναθρέψει με βοηθητικό τρόπο, δηλαδή, έχουν μάθει να εμπιστεύονται τους ενήλικες από τα πρώτα χρόνια της ζωής τους και έχουν κάνει έναν ασφαλή δεσμό μαζί τους, μαθαίνουν σε γενικές γραμμές να εμπιστεύονται την εκπαιδευτικό ότι μπορεί να διατηρήσει την ασφάλεια στην τάξη, ακόμα και αν κάποιες φορές είναι εκείνα που με την συμπεριφορά τους κάνουν την τάξη ανασφαλή.

Θα γνωρίζετε ήδη πολλές τεχνικές για τη διαχείρηση της τάξης και τη δημιουργία ενός θετικού κλίματος που να συνεπικουρεί στη μάθηση. Το κλειδί είναι να συνδέσετε αυτές τις τεχνικές με την ασφάλεια στην τάξη και τις βαθύτερες συναισθηματικές ανάγκες. Αυτό θα αποτελέσει τη γέφυρα για την υποστήριξη των παιδιών και των νέων που έχουν δυσκολίες στο να κάνουν σχέσεις εμπιστοσύνης με τους άλλους. Είναι ζωτικής σημασίας να δημιουργήσετε ένα υποστηρικτικό και συνεργατικό περιβάλλον στην τάξη στο οποίο να επαινείται η διαφορετικότητα και οι μαθητές να βοηθούν ο ένας τον άλλον.

Add comment

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Blog της Μαρίας Σιώζιου

Τελευταια Αρθρα

Κατηγοριες

Archives